Bir kedi eve geldiğinde aslında sadece bir hayvan değil, kendine ait alışkanlıkları, güvenlik ihtiyaçları ve keşif isteği olan küçük bir avcı da eve gelmiş olur. Kediler dış görünüşte bağımsız görünseler de, yaşadıkları alanın düzeni ruh hallerini ve sağlıklarını doğrudan etkiler. Doğru kurgulanmış bir kedi bakımı ev ortamı, tırmalama, aşırı miyavlama, tuvaletini kutu dışına yapma gibi pek çok sorunun daha ortaya çıkmadan çözülmesini sağlar. Aşağıda, konuya yeni başlayan biri için evi adım adım kediye uygun hale getirmenin mantığını anlatıyoruz.
Kediler mekânı yatay değil, dikey düşünürler. Bir odaya girdiklerinde önce yüksek noktaları, sonra saklanabilecekleri köşeleri tararlar. Yerde geniş boş alan bırakmak bir kediye pek bir şey ifade etmez; ama bir dolabın üstüne çıkabilmek, pencere kenarında oturabilmek ya da kanepenin altına sığınabilmek onun için güvenlik anlamına gelir.
Bu nedenle evi düzenlerken sorulacak ilk soru şudur: "Kedim burada nereye çıkabilir, nereye saklanabilir?" Yüksek noktaların ve kapalı köşelerin olmadığı bir evde kedi sürekli tedirgin kalır, bu da zamanla iştahsızlık ya da aşırı temizlenme gibi davranışlara dönüşebilir. Evcil hayvanların davranışlarını anlamak üzerine yazdığımız içerikte de değindiğimiz gibi, davranış çoğu zaman ortamın bir yansımasıdır.
Kediler yaşam alanlarını işlevlerine göre ayırır: yeme, içme, tuvalet, uyku ve oyun. Bu bölgelerin birbirine karışması, insanlar için önemsiz görünse de kedi için rahatsız edicidir. Doğada bir kedi, avını yediği yerin yakınına tuvaletini yapmaz; evde de aynı içgüdüyle davranır.
Mama kabı sabit, sakin bir noktada olmalı. Su kabını mamadan birkaç metre uzağa koymak, kedilerin su tüketimini artırır; çünkü birçok kedi yemek yerken su içmeyi tercih etmez. Geniş ve sığ kaplar, bıyıkların kenara değmesini önlediği için daha rahat kullanılır. Beslenmenin miktarı ve içeriği ayrı bir konu; doğru beslenme programı üzerine hazırladığımız rehber bu kısmı detaylandırıyor.
Genel kural, kedi sayısı artı bir kadar kum kabı bulundurmaktır. Kaplar sessiz, ulaşılabilir ve çıkışı görülebilen yerlerde olmalı; kedi tuvaletteyken kendini köşeye sıkışmış hissetmemeli. Çamaşır makinesinin yanı ya da dar bir dolap içi çoğu kedi için stres kaynağıdır.
Kediler günün büyük bölümünü uyuyarak geçirir ve genellikle birden fazla yatma noktası kullanır. Tek bir "kedi yatağı" almak yerine, evin farklı sıcaklık ve ışık koşullarına sahip birkaç noktasına yumuşak yüzeyler bırakmak daha işe yarar.
Tırmalamak bir yaramazlık değil, ihtiyaçtır: tırnak bakımı, kas esnetme ve koku bırakarak alan işaretleme işlevi görür. Kedinin koltuğu tırmalamasını engellemenin tek gerçekçi yolu, daha cazip bir alternatif sunmaktır. Tırmalama tahtası, kedinin uyandığı ve gerindiği yere yakın olmalı; sisal kaplı, dikey ve kedinin tam boyunca uzanabileceği yükseklikte olanlar en çok tercih edilenlerdir.
Ev içinde yaşayan bir kedi, avlanma döngüsünü tamamlayamadığında sıkılır. Sıkılan kedi ise geceleri koşturur, eşyaları düşürür ya da sahibine karşı fazla ısrarcı olur. Günde iki kez, on beşer dakikalık düzenli oyun seansları bu enerjiyi dengeler.
Ev, kedi gözünden bakıldığında farklı bir yer. Yeni başlayanların en sık gözden kaçırdığı noktalar şunlardır:
| Risk | Alınacak önlem |
|---|---|
| Açık pencere ve balkon | Sağlam kedi teli veya sineklik takılması |
| Zehirli bitkiler (zambak, difenbahya vb.) | Evden çıkarmak ya da kedinin ulaşamayacağı yere almak |
| İp, lastik, oltalı oyuncak | Gözetimsiz bırakmamak, çekmecede saklamak |
| Temizlik ürünleri | Kapalı dolapta tutmak, zemin kuruyana kadar kediyi uzak tutmak |
| Çamaşır makinesi, ütü, ocak | Kullanım öncesi içini ve çevresini kontrol etmek |
Aynı evde başka türler yaşıyorsa (tavşan, kuş, hamster gibi), alanların fiziksel olarak ayrılması şarttır. Kedinin avlanma içgüdüsü eğitimle bastırılamaz; bu nedenle kafesler kedinin çıkamayacağı odalarda tutulmalı, ortak alan paylaşımı hiçbir zaman gözetimsiz bırakılmamalıdır.
Bir kez kurulan düzen kendiliğinden işlemez. Kum kabının günlük temizliği, su kabının her gün yenilenmesi, tırmalama tahtasının yıprandığında değiştirilmesi ve mob